Η φωνή μπορεί να αλλάξει προσωρινά μετά από έντονη ομιλία, τραγούδι, κρυολόγημα ή ερεθισμό του λαιμού. Η βραχνάδα στη φωνή εκδηλώνεται συνήθως με πιο τραχιά, αδύναμη ή κουρασμένη χροιά και μπορεί να συνοδεύεται από βήχα, φλέματα, ξηρότητα ή συχνή ανάγκη για καθαρισμό του λαιμού.
Σε αρκετές περιπτώσεις υποχωρεί μέσα σε λίγες ημέρες με ξεκούραση της φωνής και σωστή φροντίδα. Ωστόσο, η βραχνάδα δεν αποτελεί συγκεκριμένη πάθηση, αλλά σύμπτωμα που μπορεί να σχετίζεται με λαρυγγίτιδα, φωνητική καταπόνηση, παλινδρόμηση, κάπνισμα ή αλλοιώσεις των φωνητικών χορδών.
Τι είναι η βραχνάδα και πώς εκδηλώνεται;
Η βραχνάδα είναι μια αλλαγή στην ποιότητα της φωνής. Μπορεί να κάνει τη φωνή να ακούγεται πιο τραχιά, αδύναμη, βαθιά ή κουρασμένη, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις η ομιλία γίνεται διακοπτόμενη και απαιτεί μεγαλύτερη προσπάθεια. Η ένταση της αλλαγής διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο και εξαρτάται από την αιτία που την προκαλεί.
Οι φωνητικές χορδές βρίσκονται στον λάρυγγα και παράγουν ήχο καθώς δονούνται με τη διέλευση του αέρα. Όταν υπάρχει φλεγμονή, οίδημα, ερεθισμός ή κάποια αλλοίωση στην επιφάνειά τους, η φυσιολογική δόνηση μπορεί να διαταραχθεί. Έτσι μεταβάλλεται η χροιά, η ένταση ή η σταθερότητα της φωνής.
Πώς μπορεί να αλλάξει η φωνή;
Η βραχνάδα μπορεί να εκδηλώνεται με:
- τραχιά ή «σπασμένη» φωνή,
- χαμηλότερο τόνο από το συνηθισμένο,
- αδύναμη ή κουρασμένη χροιά,
- δυσκολία στην παραγωγή δυνατής φωνής,
- αστάθεια κατά την ομιλία,
- περιορισμό στις ψηλές νότες,
- ανάγκη για μεγαλύτερη προσπάθεια ώστε να ακουστεί η φωνή.
Μπορεί επίσης να συνυπάρχουν ξηρότητα, γαργάλημα στον λαιμό, βήχας, φλέματα, συχνός καθαρισμός του λαιμού ή αίσθηση κόμπου.
Προσωρινή και επίμονη βραχνάδα
Μια προσωρινή αλλαγή της φωνής εμφανίζεται συχνά μετά από ίωση, έντονη χρήση της φωνής, παρατεταμένο βήχα ή έκθεση σε ξηρό αέρα και ερεθιστικές ουσίες. Αντίθετα, η βραχνάδα που επιμένει, επανέρχεται συχνά ή επιδεινώνεται χρειάζεται διερεύνηση, καθώς μπορεί να συνδέεται με συνεχιζόμενο ερεθισμό ή πάθηση των φωνητικών χορδών.
Ποιες είναι οι συχνότερες αιτίες της βραχνάδας;
Λαρυγγίτιδα και λοιμώξεις του αναπνευστικού
Η οξεία λαρυγγίτιδα αποτελεί μία από τις συχνότερες αιτίες προσωρινής βραχνάδας. Εμφανίζεται συχνά στο πλαίσιο κρυολογήματος ή ίωσης και μπορεί να συνοδεύεται από πονόλαιμο, βήχα, ξηρότητα και αίσθηση ερεθισμού στον λαιμό.
Η φλεγμονή προκαλεί οίδημα στις φωνητικές χορδές, με αποτέλεσμα η φωνή να γίνεται πιο τραχιά, αδύναμη ή κουρασμένη. Στις περισσότερες περιπτώσεις η βραχνάδα υποχωρεί σταδιακά καθώς βελτιώνεται η λοίμωξη.
Καταπόνηση και λανθασμένη χρήση της φωνής
Η δυνατή ομιλία, οι φωνές, το παρατεταμένο τραγούδι ή η συνεχής χρήση της φωνής σε θορυβώδες περιβάλλον μπορεί να προκαλέσουν ερεθισμό και φωνητική κόπωση. Το ίδιο μπορεί να συμβεί όταν κάποιος καθαρίζει συχνά τον λαιμό του ή προσπαθεί να συνεχίσει να μιλά ενώ η φωνή έχει ήδη κουραστεί.
Οι εκπαιδευτικοί, οι τραγουδιστές, οι ηθοποιοί, οι τηλεφωνικοί εκπρόσωποι και γενικά όσοι χρησιμοποιούν επαγγελματικά τη φωνή τους μπορεί να εμφανίζουν συχνότερα τέτοιου είδους συμπτώματα.
Λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση
Η άνοδος γαστρικού περιεχομένου προς τον λάρυγγα μπορεί να ερεθίσει τις φωνητικές χορδές και να προκαλέσει βραχνάδα, ιδιαίτερα τις πρωινές ώρες. Μπορεί επίσης να εμφανιστούν συχνός καθαρισμός του λαιμού, βήχας, αίσθηση κόμπου και αυξημένη βλέννα.
Η λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση μπορεί να υπάρχει ακόμη και χωρίς χαρακτηριστική καούρα, γι’ αυτό η διάγνωσή της απαιτεί σωστή αξιολόγηση.
Αλλοιώσεις των φωνητικών χορδών
Πολύποδες, οζίδια, κύστεις, κοκκιώματα, θηλώματα και οίδημα Reinke μπορεί να μεταβάλλουν τη δόνηση ή τη σύγκλειση των φωνητικών χορδών. Ανάλογα με το είδος και τη θέση της αλλοίωσης, η φωνή μπορεί να γίνει μόνιμα βραχνή, πιο βαθιά ή να κουράζεται εύκολα.
Τέτοιες καταστάσεις δεν μπορούν να επιβεβαιωθούν μόνο από τα συμπτώματα και συνήθως χρειάζονται ενδοσκοπικό έλεγχο του λάρυγγα.
Κάπνισμα, αλλεργίες και ερεθιστικοί παράγοντες
Ο καπνός του τσιγάρου, η σκόνη, οι χημικές ουσίες, ο ξηρός αέρας και οι αλλεργίες μπορεί να προκαλέσουν χρόνιο ερεθισμό στον λάρυγγα. Η παρατεταμένη έκθεση μπορεί να διατηρεί τη βραχνάδα ή να επιβαρύνει ένα ήδη υπάρχον πρόβλημα.
Σε ορισμένους ασθενείς, η χρήση εισπνεόμενων φαρμάκων μπορεί επίσης να επηρεάσει τη φωνή, ιδιαίτερα όταν δεν ακολουθούνται σωστά οι οδηγίες χρήσης και στοματικής υγιεινής.
Λιγότερο συχνές αιτίες
Η βραχνάδα μπορεί επίσης να σχετίζεται με παράλυση φωνητικής χορδής, προβλήματα του θυρεοειδούς, τραυματισμό, προηγούμενη διασωλήνωση, νευρολογικές παθήσεις ή άλλες αλλοιώσεις του λάρυγγα. Για αυτό, όταν επιμένει ή εμφανίζεται χωρίς προφανή αιτία, χρειάζεται διερεύνηση από ΩΡΛ.
Πώς αντιμετωπίζεται η βραχνάδα στη φωνή;
Η αντιμετώπιση της βραχνάδας εξαρτάται από την αιτία που την προκαλεί. Δεν υπάρχει μία θεραπεία που να είναι κατάλληλη για όλες τις περιπτώσεις, καθώς διαφορετική προσέγγιση χρειάζεται η φωνητική καταπόνηση, διαφορετική η λαρυγγίτιδα και διαφορετική μια αλλοίωση των φωνητικών χορδών.
Μέτρα που μπορούν να βοηθήσουν στην προσωρινή βραχνάδα
Όταν η αλλαγή της φωνής εμφανίζεται μετά από ίωση, έντονη ομιλία, τραγούδι ή φωνές, η ξεκούραση της φωνής μπορεί να συμβάλει στη σταδιακή υποχώρηση του ερεθισμού. Χρήσιμα μέτρα είναι:
- ο περιορισμός της ομιλίας,
- η επαρκής κατανάλωση νερού,
- η ύγρανση του αέρα,
- η αποφυγή καπνίσματος και παθητικού καπνίσματος,
- η αποφυγή φωνών και δυνατής ομιλίας,
- ο περιορισμός του συχνού καθαρισμού του λαιμού.
Η ομιλία πρέπει να γίνεται ήρεμα, χωρίς πίεση και χωρίς προσπάθεια αύξησης της έντασης όταν η φωνή έχει ήδη κουραστεί.
Γιατί πρέπει να αποφεύγεται ο ψίθυρος
Ο ψίθυρος δεν ξεκουράζει απαραίτητα τις φωνητικές χορδές. Σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί να προκαλέσει επιπλέον ένταση στους μυς του λάρυγγα και να επιβαρύνει τη φωνή.
Για αυτό είναι προτιμότερο να περιορίζεται η ομιλία και, όταν είναι απαραίτητη, να γίνεται με φυσικό και ήρεμο τόνο. Η προσπάθεια να βγει η φωνή με πίεση ή ψίθυρο μπορεί να καθυστερήσει την αποκατάστασή της.
Η θεραπεία καθορίζεται από την πραγματική αιτία
Όταν η βραχνάδα συνδέεται με φλεγμονή, αλλεργία, παλινδρόμηση ή λανθασμένη χρήση της φωνής, ο γιατρός προτείνει την κατάλληλη αντιμετώπιση ανάλογα με τα ευρήματα. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειάζεται φωνοθεραπεία, ιδιαίτερα όταν υπάρχει φωνητική καταπόνηση ή λανθασμένος τρόπος παραγωγής της φωνής.
Αν εντοπιστεί πολύποδας, οζίδιο ή άλλη οργανική αλλοίωση, η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει συντηρητική παρακολούθηση, φωνοθεραπεία ή χειρουργική αντιμετώπιση σε επιλεγμένα περιστατικά.
Η αυθαίρετη χρήση αντιβίωσης, κορτιζόνης, spray ή άλλων φαρμάκων πρέπει να αποφεύγεται. Η προσωρινή βελτίωση των συμπτωμάτων δεν αντικαθιστά τη σωστή διάγνωση, ιδιαίτερα όταν η βραχνάδα επιμένει ή επανεμφανίζεται.
Πότε η βραχνάδα χρειάζεται εξέταση από ΩΡΛ;
Όταν επιμένει ή επανεμφανίζεται
Η βραχνάδα που εμφανίζεται μετά από μια ίωση ή έντονη χρήση της φωνής συνήθως βελτιώνεται σταδιακά. Όταν όμως διαρκεί περισσότερο από τρεις εβδομάδες, ιδιαίτερα χωρίς να έχει προηγηθεί κρυολόγημα ή γρίπη, χρειάζεται εξέταση από ΩΡΛ. Έλεγχος είναι επίσης σημαντικός όταν η φωνή επανέρχεται συχνά σε βραχνή κατάσταση, παρουσιάζει σταδιακή επιδείνωση ή επηρεάζει την εργασία και την καθημερινή επικοινωνία.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν η επίμονη αλλαγή της φωνής εμφανίζεται σε καπνιστή ή σε άτομο που χρησιμοποιεί επαγγελματικά τη φωνή του. Η έγκαιρη αξιολόγηση βοηθά να εντοπιστεί αν υπάρχει συνεχής φλεγμονή, φωνητική καταπόνηση, παλινδρόμηση ή κάποια αλλοίωση των φωνητικών χορδών.
Ποια συμπτώματα απαιτούν πιο άμεσο έλεγχο;
Η εξέταση δεν πρέπει να καθυστερεί όταν η βραχνάδα συνοδεύεται από:
- δυσκολία στην αναπνοή,
- πόνο ή δυσκολία στην κατάποση,
- αίμα στα πτύελα,
- ψηλαφητό εξόγκωμα στον λαιμό,
- έντονο πόνο κατά την ομιλία,
- πλήρη απώλεια της φωνής για περισσότερες από λίγες ημέρες.
Ξαφνική απώλεια της φωνής μετά από έντονη φωνητική χρήση χρειάζεται επίσης άμεση αξιολόγηση, καθώς μπορεί να σχετίζεται με αιμορραγία φωνητικής χορδής και απαιτεί πλήρη φωνητική ανάπαυση μέχρι την εξέταση.
Πώς γίνεται ο έλεγχος της φωνής;
Η αξιολόγηση ξεκινά με τη λήψη ιστορικού σχετικά με τη διάρκεια της βραχνάδας, τον τρόπο έναρξής της, τη χρήση της φωνής και τυχόν συνοδά συμπτώματα. Ο ΩΡΛ εξετάζει το στόμα, τον φάρυγγα και τον τράχηλο και, όταν χρειάζεται, πραγματοποιεί ενδοσκοπικό έλεγχο του λάρυγγα.
Με την ενδοσκόπηση μπορεί να ελεγχθεί η μορφολογία, η κίνηση και η σύγκλειση των φωνητικών χορδών, ώστε να εντοπιστούν πιθανή φλεγμονή, οίδημα, πολύποδες, οζίδια ή άλλες αλλοιώσεις. Ανάλογα με τα ευρήματα, μπορεί να προταθούν πρόσθετες εξετάσεις, φωνοθεραπεία ή κατάλληλη ιατρική αντιμετώπιση.
Η επίμονη αλλαγή της φωνής χρειάζεται σωστή διάγνωση
Η βραχνάδα στη φωνή είναι συχνά προσωρινή και μπορεί να εμφανιστεί μετά από ίωση, έντονη χρήση της φωνής ή ερεθισμό του λάρυγγα. Η ξεκούραση, η καλή ενυδάτωση και η αποφυγή καπνίσματος μπορούν να βοηθήσουν όταν η αιτία είναι ήπια και παροδική.
Όταν όμως η αλλαγή της φωνής επιμένει, επανεμφανίζεται συχνά ή συνοδεύεται από δυσκολία στην κατάποση, πόνο ή δυσκολία στην αναπνοή, δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται μόνο με προσωρινές λύσεις. Η εξέταση των φωνητικών χορδών είναι απαραίτητη για να εντοπιστεί η πραγματική αιτία και να επιλεγεί η κατάλληλη θεραπεία.
Ο Πέτρος Λίτος, Εξειδικευμένος Χειρουργός ΩΡΛ, μπορεί να αξιολογήσει τον λάρυγγα και τις φωνητικές χορδές, ώστε να διερευνηθεί η αιτία της βραχνάδας και να προταθεί εξατομικευμένη αντιμετώπιση για κάθε περιστατικό.
Συχνές ερωτήσεις για τη βραχνάδα στη φωνή
Γιατί βραχνιάζει η φωνή μου;
Η βραχνάδα εμφανίζεται όταν μεταβάλλεται η φυσιολογική λειτουργία των φωνητικών χορδών. Συχνές αιτίες είναι η λαρυγγίτιδα, η έντονη ή παρατεταμένη χρήση της φωνής, η παλινδρόμηση, το κάπνισμα, οι αλλεργίες και ορισμένες αλλοιώσεις των φωνητικών χορδών.
Πόσες ημέρες μπορεί να διαρκέσει η βραχνάδα;
Όταν σχετίζεται με οξεία λαρυγγίτιδα ή ίωση, συνήθως βελτιώνεται μέσα σε μία έως δύο εβδομάδες. Αν η αλλαγή της φωνής διαρκεί περισσότερο από τρεις εβδομάδες, ιδιαίτερα χωρίς να έχει προηγηθεί κρυολόγημα, χρειάζεται εξέταση από γιατρό.
Τι βοηθά όταν η βραχνάδα οφείλεται σε καταπόνηση;
Μπορούν να βοηθήσουν ο περιορισμός της ομιλίας, η καλή ενυδάτωση, η ύγρανση του χώρου και η αποφυγή φωνών, καπνίσματος και ερεθιστικών παραγόντων. Η φωνή δεν πρέπει να πιέζεται για να ακουστεί πιο δυνατά.
Γιατί δεν πρέπει να ψιθυρίζω όταν έχω βραχνάδα;
Ο ψίθυρος μπορεί να προκαλέσει επιπλέον καταπόνηση στον λάρυγγα και δεν αποτελεί απαραίτητα ξεκούραση για τις φωνητικές χορδές. Είναι προτιμότερο να περιορίζεται η ομιλία και, όταν είναι αναγκαία, να γίνεται με ήρεμο και φυσικό τόνο.
Πότε η βραχνάδα χρειάζεται εξέταση από ΩΡΛ;
Έλεγχος χρειάζεται όταν η βραχνάδα επιμένει, επανεμφανίζεται ή συνοδεύεται από δυσκολία στην αναπνοή ή την κατάποση, πόνο κατά την ομιλία, αίμα στα πτύελα, εξόγκωμα στον λαιμό ή πλήρη απώλεια της φωνής για αρκετές ημέρες.
